Aantal varkensbedrijven meer dan gehalveerd in 2040

De sector wordt een volledig circulair en duurzaam systeem, voorzien de analisten van de Rabobank. De bedrijven die overblijven zijn toekomstbestendig met meer aandacht voor dierenwelzijn en stabiele inkomsten dankzij vaste ketenafspraken, verwachten ze.

De varkenshouderij zal in 2040 grotendeels werken met gesloten stalsystemen. Emissies van stikstof en geur worden sterk beperkt doordat mest wordt bewerkt of verwerkt en emissies direct worden gemeten. In combinatie met nieuwe technologieën blijven de milieueffecten binnen de grenzen die in Nederland zijn toegestaan. Zo schrijven René Veldman, sectormanager varkens- en pluimveehouderij en Marijke Everts, hoofd sectormanagement Food & Agri in een opinie.

Forse krimp

De overstap naar gesloten systemen heeft grote gevolgen voor de sector, volgens de analisten. Veel varkensbedrijven worden stopgezet of verplaatst, vooral bedrijven die in of nabij kwetsbare natuurgebieden zoals Natura 2000-gebieden liggen. Ze voorzien dat de totale varkensstapel hierdoor met ongeveer 35 procent zal afnemen, ten opzichte van 2023. Het aantal varkenshouders zal naar hun verwachting zelfs met meer dan de helft dalen.

Grotere bedrijven

Door strengere milieu- en klimaatmaatregels krimpt de sector verder. Tegelijkertijd worden de bedrijven die blijven bestaan gemiddeld groter en technologisch verder ontwikkeld. Ze verwachten dat de gemiddelde bedrijfsomvang zal verdubbelen, onder meer doordat varkenshouders dieren op meerdere locaties houden. De schaalvergroting is volgens Rabobank nodig om de hoge investeringen in gesloten stalsystemen en mestverwerking terug te verdienen.

Meer dierenwelzijn

Ook het dierenwelzijn verbetert sterk. In het jaar 2040 zijn standaard kraamhokken verdwenen, wordt het couperen van staarten niet meer toegepast en is het gebruik van antibiotica verder teruggebracht. Varkens krijgen meer ruimte en worden niet meer verder vervoerd dan 800 kilometer of zes uur reistijd. De Rabobank verwacht dat veel bedrijven werken volgens het kwaliteitssysteem Holland Varken, waarmee welzijns- en kwaliteitsstandaarden worden gewaarborgd.

Stabiele ketens

Door het lagere aanbod en de hogere productiekosten verschuift de export van varkensvlees vooral naar Nederland en andere Europese landen. Vraaggestuurde, langjarige contracten zorgen voor stabielere prijzen en meer financiële zekerheid voor varkenshouders. De combinatie van duurzaamheid en hogere kwaliteit maakt de sector aantrekkelijk voor nieuwe markten en versterkt de economische veerkracht.

Circulaire keten

In 2040 is de varkenshouderij uitgegroeid tot een voorbeeld van circulariteit. Zo melden de analisten in hun opinie. Bedrijven verwerken reststromen uit de voedingsindustrie en supermarkten, benutten mest volledig als grondstof voor groene meststoffen en wekken duurzame energie op. De CO₂-voetafdruk van de sector is laag en geurhinder is vrijwel verdwenen.

Europees voorbeeld

Volgens Rabobank zal de Nederlandse varkenshouderij in 2040 een voorbeeld zijn binnen de Europese landbouw- en voedselketen, dankzij technologische innovatie, schaalvergroting en een focus op circulariteit en dierenwelzijn. Zo is te lezen in de opinie van René Veldman en Marijke Everts van de Rabobank.