Column: ‘Noorse ervaring laat zien dat vrijloopkraamhokken echt goed voor zeug en big zijn’

Met levendgeboren hier van 16,25 en 14,5 gespeend is de uitval 10 tot 10,5 procent van het levend geboren tot spenen op 32 dagen. Niet zo spectaculair zul je denken, maar wel uitzonderlijk zijn de hokken, kosten en kwaliteit van de speenbiggen. De hokken zijn eigenlijk alleen maar halfroostervloer hokken met een onderkruip voor de biggen (zie fotoserie).

‘20 graden Celsius rondom het werpen is voor het begrip van een Nederlandse zeugenhouder gewoonweg koud’

Sommige Noren hebben zelfs nog de ‘Deense hokken met mestgang’. Ik denk echter dat niemand of weinigen in Nederland deze hokken nog kent, maar de zeug doet keurig haar behoefte op de mestgang. Wel is een supergoed en groot biggennest vereist. Er zijn Noorse varkenshouders die zelfs een krant voor de ingang van het nest plakken om een echt microklimaat voor de biggen te creëren, want in de kraamstal is het fris. De biggennesten hebben wel vloerverwarming en lampen. Fris is natuurlijk een subjectief begrip, maar een temperatuur van zo’n 20 graden Celsius rondom het werpen is voor het begrip van een Nederlandse zeugenhouder gewoonweg koud. En daarna volle bak ventileren om vervolgens een streeftemperatuur van 15 graden Celsius met spenen te realiseren. De Noorse, TN70 zeug en biggen voelen zich prima bij deze aanpak van het stalklimaat.

In het vrijloopkraamhok wordt wat stro, veel zaagsel en kalk gebruikt. De dichte vloer is dus schoon en droog en tegelijkertijd stinkt de mest niet. Voor de zeug is de vrijheid van het kraamhok heerlijk, want wat bewegen en snuffelen of kletsen met buurvrouw geeft een rustige zeug en verstopping komt niet eigenlijk niet voor. Met elke hoksysteem is het natuurlijk zo dat een aantal varkenstypen hier niet in passen, maar de TN70 zeug doet het na een selectie op de benen erg goed in de vrijloopkraamhokken.

‘Niet rommelen met voer is de filosofie, want werpen is al precair genoeg’

We blijven ze graag het drachtvoer rond het werpen doorvoeren. Niet rommelen met voer is de filosofie, want werpen is al precair genoeg. Het vrij kunnen bewegen, geen voerverandering, drachtvoer en lage temperatuur hebben als grote voordeel dat de zeugen erg goed eten en dus meteen goed melk geven en veel voer opnemen. Een toomgroei van 4,5 tot 4,75 kilogram per dag is dan ook geen uitzondering. Dan heb je biggen van 11 tot 12 kilogram met spenen!

De zeug krijgt het brijvoer in de trog of lange trog en met de controle krijgen de biggen wat droogvoer op de rand van het biggennest. De zeug kan erbij en ook de biggen. Zo leren ze spelenderwijs eten. Wanneer ze groter worden snappen ze het voerventiel en eten ze gewoon met ‘moeders’ wat mee uit de trog. Gewoon zeugenvoer en dat gaat prima zonder diarree. Terwijl per dag het droge stof gehalte in het brijvoer wordt verhoogd, van 16 procent tot wel 28 procent! Als de biggen 11 tot 12 kilo wegen en bij het spenen gewend zijn aan zeugenvoer, hoef je echt geen kunstenaar te zijn om de biggen goed door de speenperiode te loodsen. Biggen kennen de brij en vinden het heerlijk om samen te eten.

'Dan heb je het over bijna 800 gram groei na het spenen!’

Standaard spenen de Noorse zeugenhouders op 32 dagen. Dat kost wat punten in de worpindex, maar dat win je terug door de kwaliteit van de big en het eenvoudige biggenvoer. Meestal bestaat dat biggenvoer uit alleen gerst tarwe en sojameel, danex en zuur. Eenvoudig, toch? Het biggen voer is wel schoon: goed gereinigd graan. Het graan, maar geen haver, wordt minimaal eenmaal gespoten tegen schimmel. Gisten komen in Noorwegen in het voer amper voor en ook is alles salmonellavrij. Op 64 dagen wegen de biggen dan minimaal 32 kilogram en als ze niet verplaatst worden is 36 tot 37 kilogram normaal. Dan heb je het over bijna 800 gram groei na het spenen!

Zijn er dan alleen maar voordelen en is Noorwegen het ware Walhalla van de varkenshouderij? Nee, want de TN70 zeug is assertief en sommige zijn erg beschermend naar hun biggen tot bijten aan toe. Bijvoorbeeld als je de biggen wil castreren. Het lijkt mij logischer iom de zeug te verdoven bij het castreren van de biggen, maar als ik dat zeg dan kijk de dierenarts mij wel erg raar aan.

Tegenwoordig worden de zeugen steeds groter en sommige vrijloophokken zijn maar 6,0 vierkante meter. Dat wil de Noorse overheid groter hebben. In dit land is de spelregel: wie bepaalt, die betaalt. Dus voor de ombouw van de kleine kraamhokken krijgt de Noorse boer steun van een innovatiefonds. Het blijft een bijzonder land. Maar het punt is en blijft: vrijloopkraamhokken zijn een lust voor de zeug, de biggen en de resultaten. Goed voor de zeug, big en boer en niet te vergeten voor de acceptatie door de mensen die wat verder van de landbouw afstaan.