De mens handelt al 50.000 jaar in varkens en zwijnen

In de recente studie onderzocht een team van Britse wetenschappers de invloed van de mens op de verspreiding van het varken door het genoom van meer dan 700 varkens te analyseren, zowel van levende dieren als archeologische exemplaren. Een van de ontdekkingen was dat de handel in zwijnen al zo’n 50.000 jaar geleden begon. Aan de hand van de genetische en archeologische gegevens van de varkens hebben de wetenschappers kunnen documenteren hoe mensen de zwijnen en varkens hebben geholpen om duizenden kilometers af te leggen. Hun bevindingen worden beschreven in een studie die onlangs is gepubliceerd in het tijdschrift Science.

Varkens zijn geen zwemmers

De wetenschappers waren namelijk nieuwsgierig waarom het varken nagenoeg op alle eiland in de Indische oceaan voorkwam en eigenlijk niet goed kan zwemmen. Halverwege de 19e eeuw identificeerde de evolutionair bioloog Alfred Russel Wallace een belangrijke biogeografische grens die nu bekend staat als de Wallace-lijn. Deze onzichtbare lijn loopt van de Indische Oceaan via de Straat van Lombok (tussen Bali en Lombok), noordwaarts door de Straat van Makassar (tussen Borneo en Celebes) en oostwaarts, ten zuiden van het eiland Mindanao, de Filipijnse Zee in. Verschillende groepen zoogdieren, vogels en vissen die aan de ene kant van de Wallace-lijn in grote aantallen voorkomen, zijn aan de andere kant helemaal niet of slechts in beperkte aantallen vertegenwoordigd. Zo komen luipaarden en apen voor aan de Aziatische kant, terwijl buideldieren grotendeels beperkt zijn tot de Australische kant.

Uitgezette zwijnen

Varkens of zwijnen vormen echter een opmerkelijke uitzondering op de regels van de Wallace-lijn. Er zijn varkenspopulaties aan beide zijden van de Wallace-lijn, die zich uitstrekken over Zuidoost-Azië tot in Nieuw-Caledonië, Vanuatu en afgelegen gebieden van Polynesië. Ecologen worstelen met de vraag welke zwijnen endemisch zijn op de vele eilanden of dat ze al heel lang geleden door de mens zijn uitgezet. Als de zwijnen zijn uitgezet, dan moet dit een geweldige en blijvende impact hebben gehad op de natuur van die eilanden en kunnen ze in feite niet meer betiteld worden als oorspronkelijke natuur.

Wilde zwijnen hebben zich redelijk gemakkelijk over heel Eurazië en Noord-Afrika verspreid en hebben zeker geen mensen nodig gehad om zich naar nieuwe gebieden te verspreiden. Dat gold niet voor de vele eilanden in de Indische oceaan en de rotstekeningen geven aan dat de mens al heel vroeg zwijnen transporteerden en verhandelden.

Verder verspreiding van het varken

Het varken werd 8.000 tot 9.000 jaar geleden onafhankelijk gedomesticeerd in het Midden-Oosten en China. Ongeveer 4000 jaar geleden versnelde de introductie van varkens, toen vroege landbouwgemeenschappen gedomesticeerde varkens over eilanden in Zuidoost-Azië vervoerden. Hun reis van zo'n 10.600 kilometer begon in Taiwan en voerde hen via de Filipijnen naar Noord-Indonesië (Maluku), Papoea-Nieuw-Guinea en verder naar afgelegen eilanden zoals Vanuatu en het verre Polynesië.

De mens en het varken

Vanuit het Midden-Oosten werden de eerste gedomesticeerde varkens naar Europa geïmporteerd, waar ze zich later vermengden met lokale wilde zwijnen, terwijl de Chinese varkens (zoals de Berkshire) later naar Europa kwamen. Het team vond hiervoor ook genetisch bewijs. Door de genomen van oude en recentere populaties te sequencen, hebben de Britse onderzoekers de door de mens gefaciliteerde verspreidingen kunnen koppelen aan specifieke menselijke populaties, zowel in ruimte als in tijd. In feite is het varken altijd onderdeel geweest van het menselijke bestaan en de ontwikkeling. Een geschiedenis en verbintenis die zich niet gemakkelijk laten wegpoetsen door nieuwe en waarschijnlijk tijdelijk cultuurtrends als veganisme.