Column: Rechtszaak verloren: Hoe werkt die Trias Politica eigenlijk?
Ik kan de rechter daar ook niet helemaal ongelijk in geven. Ik ben voor een vrije markt en vrij ondernemerschap. Het is ‘survival of the fittest’ en dus overleeft degene die zich het beste aanpast. Maar dat systeem werkt alleen als het aan alle kanten van de markt zo werkt. Met de saneringsregelingen die de Nederlandse overheid in het leven heeft geroepen, is van een vrije markt geen sprake meer. Er wordt keihard ingegrepen en zeer dik betaald om veehouders te laten stoppen. Zij krijgen een ‘offer you can’t refuse’ en de blijvers moeten zich maar aanpassen. Er wordt zo schandalig veel geld uitgegeven aan de stoppers (miljarden!) en de regels om mee te doen zijn zo ruim dat ik dit geen normaal marktrisico meer vindt. Men noemt het een vrijwillige regeling maar het lijkt meer op chantage. Bovendien worden de blijvers de duimschroeven aangedraaid. Ondernemers krijgen te maken met zo veel regels en procedures, dat je wel twee keer nadenkt of je nog wel wilt ondernemen in Nederland.
In de economie mag blijkbaar alles fout gaan
Daar komt nog bij dat milieuclubjes via de rechter veel extra werk en onzekerheid veroorzaken. Richt een belangenclubje op en je kunt iedere ondernemer in Nederland pesten. MOB heeft dat gedaan en komt er openlijk voor uit dat dat hun doel is. Ook Greenpeace (zaak Bonaire) en Milieudefensie (zaak Shell) zijn succesvol naar de rechter gestapt. Het valt mij op hoe rechters in deze zaken buiten de juridische kaders denken. Natuurlijk toetsen zij de wet maar ze leggen die wel heel breed uit. Het voorzorgsprincipe is dan een belangrijk criterium: als er ook maar iets fout kan gaan, kunnen we het beter niet doen. Dat geldt dan overigens alleen voor het milieu. In de economie mag blijkbaar alles fout gaan.
Vanuit die gedacht dacht ik ook maar eens een rechtszaak te beginnen. Ik vind dat burgers en bedrijven die worden aangevallen door milieuclubjes zich wel erg gemakkelijk laten slachten. Tegengas is nodig. Soms is kwaad met kwaad vergelden beter en de vijand met eigen middelen verslaan een goede tactiek. Niet dus. De rechters in onze zaak hebben zich heel strikt aan de wet gehouden. Gewoon een paar vinkjes zetten bij de regeltjes en afwerken. Geen enkel gevoel bij de argumenten die wij hebben aangedragen en geen interesse in de deskundigenverklaringen die we hebben overlegd. Je zou zeggen: ‘zo hoort het toch ook’ maar waar komen de rechters vandaan die Shell en de Nederlandse overheid sommeren maatregelen te nemen die niet zijn gebaseerd op feiten maar die een doorredenering zijn van prognoses, modellen en beperkte metingen? Waarom daar wel uit voorzorg geredeneerd en in onze zaak niet?
Den Haag moet weer meer economisch gaandenken en niet zomaar miljarden over de balk smijten
We hebben de overheid via de rechter dus niet in de wielen kunnen rijden. Veel kans heeft die rechter wel doorgeredeneerd over de gevolgen van een eventuele winst van Fransen Gerrits en P. Bos Veevoeders. Want als zij zouden winnen, kan iedere voerboer, dierenarts, handelaar en slachter zich melden bij de staat en dat zou wel eens heel veel geld kunnen gaan kosten. Dat was ook onze bedoeling. Dat men in Den Haag weer meer economisch gaat denken en niet zomaar miljarden over de balk smijt om een hoogst onzeker doel te bereiken. We hebben ons natuurlijk al aangepast aan de situatie en zullen dat blijven doen. Nederland heeft namelijk familiebedrijven als het onze nodig. Toch hoop ik dat onze nieuwe regering (met D66 op landbouw!) kritischer naar de sanering van boeren gaat kijken en het bredere perspectief in ogenschouw neemt. Bij vragen kunnen ze altijd bellen.
