5 jaar Ceva Lung Program: wat heeft longonderzoek ons geleerd

Het Ceva Lung Program

Binnen het CLP worden longen aan de slachtlijn volgens een vast protocol beoordeeld op longontsteking (bronchopneumonie), borst- of longvliesontsteking (pleuritis) en andere longletsels. Alle bevindingen worden geregistreerd in een app. Na afloop ontvangen dierenarts en varkenshouder een overzichtelijk rapport met diverse parameters die inzicht geven in de mate waarin infecties met Mycoplasma hyopneumoniae (M. hyo) en Actinobacillus pleuropneumoniae (App) onder controle zijn.

Parameters die betrekking hebben op M. hyo-achtige letsels:

• % Bronchopneumonie: aandeel longen met longontsteking

• % Aangetast longoppervlak: deel van het totale longoppervlak dat niet meer functioneel is door longontsteking

• % Fissuren of littekens: aandeel longen met geheelde, oude M. hyo-achtige letsels die zichtbaar zijn als littekens en het gevolg zijn van een M. hyo-infectie op jongere leeftijd

• % Craniale pleuritis: aandeel longen met borst- of longvliesontsteking (pleuritis) ter hoogte van de voorste longkwabben, indicatief voor infecties met M. hyo en vaak gepaard gaand met bacteriële en/of virale co-infecties

• EP-index: geeft informatie over de aanwezigheid en de omvang van bronchopneumonie letsels en moet zo laag mogelijk zijn.

Deze Parameters hebben betrekking op App-achtige letsels:

• % Dorsocaudale pleuritis: aandeel longen met borst- of longvliesontsteking ter hoogte van de achterste longkwabben

• APP index: geeft informatie over de aanwezigheid en de omvang van dorsocaudale pleuritis letsels en moet zo laag mogelijk zijn.

In 5 jaar meer dan 334.000 longen onderzocht

Van begin 2021 tot eind 2025 werden in totaal 334.602 longen van 2520 Nederlandse koppels onderzocht volgens de CLP scoremethode. Gemiddeld werden 133 longen per koppel onderzocht.

Uit de resultaten weergegeven in tabel 1 blijkt:

• In de helft van de onderzochte groepen werd minder dan 6,0% longen met M. hyo achtige longontsteking geteld.
• Bij de aangetaste longen was in 50% van de gevallen sprake van een verlies aan functionele longcapaciteit van 5,4% of meer.
• In de 25% slechtst scorende koppels was minstens 1 op de 5 longen (19,8%) aangetast door longontsteking, met in de helft van de gevallen een verlies aan functionele longcapaciteit van 7,5% of meer.

De resultaten met betrekking tot App-achtige letsels zijn weergegeven in tabel 2. Hieruit blijkt:

• In de helft van de onderzochte groepen vertoonde minder dan 8,2% van de longen App-achtige pleuritis letsels vertoonden.
• Bij 1 op de 4 onderzochte koppels lag het percentage longen met App-achtige pleuritis letsels boven de 25,0%.

Slechtst scorende bedrijven laten heel wat geld liggen

Hoewel veel Nederlandse bedrijven heel erg goed scoren op vlak van longgezondheid, zijn er toch ook bedrijven waar de longgezondheid beter kan. Zo werden er in 1 op de 4 onderzochte koppels meer dan 19,8% longen met M. hyo-achtige longontsteking aangetroffen. Verschillende studies onderzochten de impact van M. hyo-achtige longontsteking op de productieresultaten van vleesvarkens. Allen toonden ze aan dat er een grote impact is op de productieresultaten. Zo bleek uit een Nederlandse studie dat vleesvarkens met M. hyo-achtige letsels een karkasgewicht hebben dat gemiddeld 2,5 kg lager is dan hun gezonde leeftijdsgenoten. ⁽²⁾ In een andere studie werd de relatie tussen de dagelijkse groei en het aangetast longoppervlak becijferd. Voor elke procent verlies aan functionele longcapaciteit werd er een afname in de dagelijkse groei van 1,8 gram geregistreerd. ⁽³⁾

Daarnaast werden er in 1 op de 4 onderzochte koppels meer dan 25% longen met borstvliesontsteking (pleuritis) aangetroffen. Onderzoek van de universiteit van Wageningen heeft uitgewezen dat ook de schade door pleuritis oploopt. Uit het onderzoek bleek dat pleuritis de groei van vleesvarkens met 50 gram per dag kan verlagen. De economische schade voor de varkenshouder wordt geschat op € 3,15 per aangetast varken. Voor het slachthuis bedraagt de economische schade € 1,42 per aangetast vleesvarken ten gevolge van de extra arbeid. ⁽⁴⁾

Conclusie

Gemiddeld scoren Nederlandse bedrijven goed op vlak van longgezondheid, maar toch zijn er nog bedrijven die heel wat geld laten liggen door longaandoeningen. Een eerste stap in het beperken van verliezen door luchtwegaandoeningen is het in kaart brengen van de situatie. Longonderzoek is hierbij een waardevol hulpmiddel. Op basis van de resultaten kunnen dierenarts en varkenshouder een plan van aanpak opmaken.

Wilt u weten hoe het met de longgezondheid op uw bedrijf is gesteld en of u beter of slechter scoort dan het Nederlandse gemiddelde? Vraag dan een CLP-longonderzoek aan:

Bronnen

1. Ceva, Precision Health Program (PHP), interne data.

2. Van Colen et al. (2024). Impact of EP- and A.p.-like lung lesions on growth of fattening pigs. Proceedings of the 15th ESPHM and 27th IPVS conference, Leipzig.

3. Ferraz M. et al. Lung consolidation caused by Mycoplasma hyopneumoniae has a negative effect on productive performance and economic revenue in finishing pigs. Preventive Veterinary Medicine 182 (2020) 105091.

4. Van der Peet – Schwering (2007). Pleuritis op vleesvarkensbedrijven, Wageningen UR, Animal Sciences Group rapport.