Nieuwe heren hangen nieuwe hekken

Stikstof

Nederland moet van het ‘stikstofslot’. Het stikstofprobleem zorgt voor onzekerheid, niet alleen voor de varkenshouderij, maar voor de gehele economie. Met een overtuigend pakket beoogt het kabinet te komen tot een stevige stikstofreductie en een vergunningverlening die op gang komt die juridische zekerheid biedt. De landbouw moet tot 2035 42-46% reduceren ten opzichte van 2019. Met een tussendoel om in 2030 al 23-25% te reduceren, anders dreigen aanvullende maatregelen. De overheid stelt voor om over te stappen van een op depositie gericht beleid naar emissiebeleid met doelvoorschriften. Zij kan daarbij een passende rekenkundige ondergrens invoeren bij voldoende reductie, mogelijk specifiek per gebied.

Varkensrechten

De overheid breidt de systematiek van dierrechten uit naar andere sectoren, zoals de kalver- en geitenhouderij. Naar verwachting introduceert zij medio 2026 weer de afroming van varkensrechten bij transacties buiten de familie. Het feit dat de varkenshouderij met de krimp door de Lbv (plus) regeling binnen het nieuwe mestplafond voor de sector komt, lijkt geen vrijbrief om aan afroming bij transacties te ontkomen.

Vrijwillige beëindigingsregeling

De VBR-regeling is in de maak en wordt naar verwachting medio of eind 2026 opengesteld. Bedrijven in een zone van 1 km rond Natura 2000-gebieden krijgen voorrang en een vergoeding van 110% van de gecorrigeerde vervangingswaarde, naast een vergoeding voor varkensrechten en sloopkosten. Het kabinet verleent buiten deze zone op basis van kostenefficiëntie een beschikking aan bedrijven, met een vergoeding van 100% van de gecorrigeerde vervangingswaarde en varkensrechten. Met het herstel van het stikstoffonds, met een fors budget, lijkt een groter bedrag beschikbaar te komen voor de VBR-regeling dan het vorige kabinet plande.

Meer budget verplaatsingsregeling

De eerste ervaringen zijn inmiddels opgedaan met de Lvvp regeling, de verplaatsingsregeling voor piekbelasters. Het aantal aanvragen is nog beperkt. Ondernemers onderschatten de mogelijkheden van deze regeling. Het beschikbare budget van 90 miljoen lijkt beperkt. Het zou beter zijn te streven om een groter deel van het stikstoffonds toe te voegen aan het budget van de verplaatsingsregeling. Toekomstbestendige locaties moeten behouden blijven en niet alleen beschikbaar komen voor bedrijven met een hoge stikstofemissie, maar ook voor locaties met een forse geurbelasting op de omgeving. Meer oog voor structuurbeleid in de varkenshouderij moet een agendapunt zijn voor politiek en de sector.

Productschap 2.0

De overheid toont spijt voor het afschaffen van de productschappen van weleer. Een productschap 2.0 moet de goede ervaringen uit het verleden combineren met de inzichten van vandaag. Een productschap als coalitie van overheid, belangenbehartiging, varkenshouders en een vertegenwoordiging van de diverse schakels in de keten. De varkenshouderij is bij uitstek de sector die bewijst hierin de eerste stap gezet te hebben met de Coalitie Vitale Varkenshouderij. Collectief die maatregelen nemen en waar nodig opleggen om het sectorbelang te dienen en hier ook de financiële verantwoordelijkheid voor te nemen. Diergezondheid, inspelen op wensen van de markt, een eerlijk verdienmodel, de concurrentiepositie van de sector en het aanjagen van innovatie zouden speerpunten moeten zijn.

Ondersteuning jonge varkenshouders

Het kabinet wil jonge varkenshouders ondersteunen. De vestigingssteun blijft behouden tot 2035, als stimulans voor jonge ondernemers die een bedrijf overnemen of starten. Ook zoekt het kabinet ruimte binnen het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid om deze financiële ondersteuning verder uit te breiden. Zij breiden het Investeringsfonds Duurzame Landbouw (IDL) uit met een categorie bedrijfsovername, zodat ondernemers een overnamesom hierin kan betrekken.

Dierwaardige Veehouderij

Het Convenant Dierwaardige Veehouderij, opgesteld in samenspraak met de sector en POV, dient als basis voor het kader voor dierenwelzijn. De inspanningen en de stap voorwaarts van de sector in deze wordt omarmt door het kabinet. Dit is niet vrijblijvend, voor alle betrokkenen, voor de varkenshouders, de marktpartijen en de overheid. Een autoriteit dierwaardige veehouderij moet toezien of iedere partij zijn verantwoordelijkheid neemt. De varkenshouder is bereid deze investeringen en stalaanpassingen uit te voeren. Dit kan niet zonder een goed verdienmodel, waarvoor marktpartijen aan de lat staan. En de overheid moet zorgen voor tijdige vergunningverlening, voor nieuwbouw of aanpassing van stallen, met een extra stimulans met subsidies en fiscale regelingen.

En dan is de kring rond. Nieuwe heren hangen nieuwe hekken. Eenieder heeft zijn verantwoordelijkheid voor een sprong voorwaarts. De overheid stelt kaders en beleid op, de ondernemer biedt mogelijkheden en beiden partijen maken de uitgesproken ambities gezamenlijk waar. Een goede dialoog tussen politiek, de minister en de sector moet zorgen dat hekken geen muren zijn en dat zij de verbinding vinden met haalbare maatregelen en doelstellingen en een goed perspectief voor de varkenshouderij.

Meer weten?

aaff is graag overal van betekenis. Wil je sparren over de mogelijkheden op jouw bedrijf? Neem contact op met onze bedrijfsadviseurs.