WUR: ‘Doelschriftenvergunning vraagt om standaardmethoden en duidelijke afspraken interpretatie data’

Onderzoekers Roland Mumm en Albert Winkel, beiden van Wageningen University & Research, gaven een inkijkje in de technische en methodologische uitdagingen rond emissiemetingen van geur en stikstof in varkensstallen.

Het objectief meten van geur is lastig, want het is niet één stofje maar een complex mengsel van vluchtige stoffen is die in verschillende samenstelling en concentratie de geur bepalen. „Geur is geen enkelvoudige stof, maar een mengsel van tientallen tot honderden componenten. Dat maakt meten en interpreteren complex”, gaf Mumm aan.

Menselijke neus

Traditioneel wordt geur bepaald met panelmetingen (olfactometrie) waarbij de menselijke neus gebruikt wordt. Deze methode kent beperkingen, bijvoorbeeld in reproduceerbaarheid en gevoeligheid. Daarom wordt steeds vaker naar alternatieven gekeken zoals chemisch-analytische technieken door gebruik van massaspectrometrie en andere sensortechnologieën.

Het gebruik van zogeheten odour activity values (OAV’s) is een belangrijke stap in het betrouwbaar meten van geur. Dit is een methode om afzonderlijke stoffen aan geur te beschrijven op basis van hun concentratie en geurdrempel. Door deze OAV’s op te tellen tot een som ontstaat een maat voor de totale geursterkte, die kan worden vergeleken met geurconcentraties zoals bepaald met panelmetingen.

Overeenkomst tussen metingen

In verschillende meetcampagnes zijn beide methoden getest, onder andere in varkensstallen met luchtwassers. Daarbij werd gekeken naar: verschillen tussen meetmethoden, variatie tussen laboratoria en het beoordelen van effectiviteit van luchtwasser technieken. Een belangrijke uitkomst is dat patronen en relatieve verschillen tussen metingen vaak goed overeenkomen, ook als absolute concentraties verschillen. Mumm: „De absolute waarden kunnen verschillen, maar de onderliggende patronen zijn vaak vergelijkbaar. Dat biedt perspectief voor verdere ontwikkeling van meetmethoden, bijvoorbeeld in het beoordelen van luchtwasser rendementen.”Maar voor daadwerkelijke toepassing moet er wel eerst een standaardisatie en harmonisatie van de toegepaste methoden ontwikkeld worden.

Behoefte aan harmonisatie

Waar Mumm vooral inging op de inhoud van metingen, richtte Albert Winkel zich op de vraag: hoe vertaal je meetmethoden naar betrouwbare en toepasbare protocollen? De afgelopen jaren is gewerkt aan nationale en internationale protocollen voor het meten van emissies uit stallen. Deze protocollen beschrijven onder andere hoe en waar gemeten moet worden, hoe data worden verwerkt en hoe emissiefactoren worden bepaald

Volgens Winkel is er steeds meer behoefte aan harmonisatie, zodat resultaten vergelijkbaar worden tussen studies, landen en toepassingen. „Als we willen sturen op emissies, moeten we ook op een consistente manier meten. Dat vraagt om duidelijke en breed gedragen protocollen.”

Combineren van metingen

Sensoren en datasystemen voor continue monitoring bieden kansen voor beter inzicht in variatie in emissies, koppeling met management en bedrijfsvoering en toepassing in doelsturing. Tegelijk zijn er nog uitdagingen, zo stelt Winkel. Bijvoorbeeld rond nauwkeurigheid en kalibratie van sensoren, dataverwerking en -interpretatie, kosten en praktische toepasbaarheid. Volgens Winkel ligt de toekomst in het combineren van metingen, modellen en data. Daarmee ontstaat een systeem waarin niet alleen emissies worden vastgesteld, maar ook actief kan worden gestuurd. „Dit vraagt echter om betrouwbare meetmethoden, robuuste data-infrastructuur en duidelijke afspraken over gebruik van data.”

Doelsturing en beleid

Om de metingen van geur en stikstof naar beleid en vergunningverlening te vertalen, zijn er gestandaardiseerde methoden nodig met duidelijke afspraken over interpretatie van data. De combinatie van technische innovatie (metingen) en methodologische ontwikkeling (protocollen) is cruciaal. Alleen zo ontstaat volgens beide onderzoekers een systeem waarin emissies niet alleen goed worden gemeten, maar ook gebruikt kunnen worden voor doelsturing en beleid.

Het webinar werd georganiseerd door de taakgroep Sensoren & Datasystemen vallend onder het Regieorgaan en het Nationaal Kennisprogramma Stikstof (NKS).